ผู้ที่ปฏิบัติงานในสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ว่าจะในร้านอาหาร โรงแรม ร้านกาแฟ หรือบาร์ ไม่ช้าก็เร็วย่อมต้องเคยพบกับคำว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างระดับชาติสำหรับภาคธุรกิจการบริการ national collective labour agreement (L-GAV) และด้วยเหตุผลอันสมควร เพราะในภาคอุตสาหกรรมการบริการนั้น หลายประเด็นมิได้อยู่ภายใต้หลักการที่ “คู่สัญญาอาจตกลงกันได้โดยเสรี” หากแต่อยู่ภายใต้กรอบที่กำหนดขึ้นเป็นการเฉพาะสำหรับภาคอุตสาหกรรม ซึ่งวางมาตรฐานขั้นต่ำในการคุ้มครองแรงงานไว้อย่างชัดแจ้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศที่ไม่มีกฎหมายกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำในระดับชาติที่มีผลใช้บังคับเป็นการทั่วไป

ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง (CLA) collective labour agreement (CLA) ดังที่ได้อธิบายไว้แล้วในบทความว่าด้วยอัตราค่าจ้างขั้นต่ำในสวิตเซอร์แลนด์ คือข้อตกลงระหว่างนายจ้างและลูกจ้างที่กำหนดหลักเกณฑ์อันมีผลผูกพันเกี่ยวกับสภาพการจ้างและการทำงาน ในภาคธุรกิจการบริการนั้น CLA มีความสำคัญเป็นพิเศษ เนื่องจากชั่วโมงการทำงาน ช่วงเวลาที่มีปริมาณงานสูงสุดตามฤดูกาล การจ้างงานนอกเวลา และตารางเวลาทำงานที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาล้วนเป็นลักษณะเฉพาะที่พบได้ทั่วไปในภาคธุรกิจนี้ L-GAV จึงทำหน้าที่วางกรอบมาตรฐานร่วมที่ทั้งนายจ้างและลูกจ้างสามารถยึดถือเป็นหลักปฏิบัติได้อย่างมั่นคง

หลักเกณฑ์ใดบ้างที่มีผลใช้บังคับในภาคธุรกิจการบริการของสวิตเซอร์แลนด์?

L-GAV มีผลใช้บังคับแก่สถานประกอบกิจการจำนวนมากในภาคธุรกิจการบริการของสวิตเซอร์แลนด์ และกำกับดูแลประเด็นสาระสำคัญต่าง ๆ ได้แก่ อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ชั่วโมงการทำงาน สิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปี ตลอดจนหลักเกณฑ์สำคัญที่เกี่ยวกับการเริ่มต้นและการสิ้นสุดนิติสัมพันธ์การจ้างงาน สำหรับลูกจ้างจำนวนมาก L-GAV ทำหน้าที่เป็น “หลักประกันการคุ้มครองแรงงานขั้นพื้นฐาน” “safety net” กล่าวคือ กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำที่นายจ้างไม่อาจกำหนดเงื่อนไขให้ต่ำกว่าได้ ไม่ว่าลูกจ้างจะปฏิบัติงานอยู่ในเขตเมืองใหญ่ แหล่งท่องเที่ยว หรือสถานประกอบกิจการขนาดเล็กก็ตาม”

หนึ่งในประเด็นหลักที่มีนัยสำคัญคืออัตราค่าจ้างขั้นต่ำ minimum wages ซึ่ง L-GAV กำหนดไว้เป็นลำดับขั้นตามคุณวุฒิและประเภทของลูกจ้าง ตัวอย่างเช่น มีการกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำสำหรับลูกจ้างที่ไม่มีวุฒิการศึกษาวิชาชีพ รวมถึงอัตราที่สูงขึ้นตามลำดับสำหรับลูกจ้างที่ผ่านการฝึกอบรมวิชาชีพ ผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับพื้นฐานสองปี (EBA) หรือระดับอาชีวศึกษาสามปี (EFZ) ยิ่งไปกว่านั้น อัตราค่าจ้างขั้นต่ำยังได้รับการปรับปรุงในวันอ้างอิงที่กำหนดไว้เป็นการเฉพาะ โดยอัตราสำหรับปี ค.ศ. 2025 และ ค.ศ. 2026 ได้รับการบัญญัติไว้อย่างชัดเจนแล้ว

ประเด็นสำคัญอีกประการหนึ่งในภาคธุรกิจการบริการที่พึงตระหนักคือเงินเดือน เดือนที่ 13 13th monthly salary ซึ่ง L-GAV บัญญัติรับรองไว้เป็นสิทธิของลูกจ้างโดยชัดแจ้ง โดยทั่วไปกำหนดไว้ที่ร้อยละหนึ่งร้อยของเงินเดือนรวมต่อเดือน และจ่ายตามสัดส่วนสำหรับปีการจ้างงานที่ไม่ครบรอบ โดยมีหลักเกณฑ์เฉพาะเกี่ยวกับระยะเวลาทดลองงานบัญญัติไว้ด้วย ทั้งนี้ ลูกจ้างหลายคนมักตระหนักถึงคุณค่าของสิทธิดังกล่าวอย่างเต็มที่ก็ต่อเมื่อได้ย้ายไปปฏิบัติงานในภาคธุรกิจที่มิได้กำหนดเงินเดือนเดือนที่สิบสามเป็นมาตรฐาน

นอกจากนี้ L-GAV ยังกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับชั่วโมงการทำงานด้วย clear guidelines for working hours. กล่าวคือ ได้กำหนดเพดานชั่วโมงการทำงานสูงสุดเฉลี่ยต่อสัปดาห์สำหรับลูกจ้างในภาคธุรกิจการบริการ รวมถึงเวลาปฏิบัติงานจริงไว้ไม่เกินสี่สิบสองชั่วโมงต่อสัปดาห์โดยเฉลี่ย 42 hours per week on average ในภาคธุรกิจที่ปริมาณงานอาจแปรผันอย่างมีนัยสำคัญตามฤดูกาล ความชัดเจนดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะช่วยให้การพิจารณาเรื่องการทำงานล่วงเวลาและค่าตอบแทนชดเชยเป็นไปได้อย่างโปร่งใสและปราศจากข้อพิพาท

ในส่วนของระยะเวลาทดลองงานและการบอกเลิกสัญญาจ้างแรงงาน probation periods and termination, L-GAV กำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนไว้เช่นกัน กล่าวคือ ในระหว่างระยะเวลาทดลองงาน ระยะเวลาบอกกล่าวล่วงหน้าที่ใช้บังคับนั้นกำหนดไว้สั้นมาก (โดยข้อตกลงบัญญัติไว้ที่ 3 วัน) และภายหลังพ้นระยะเวลาทดลองงานแล้ว ระยะเวลาบอกกล่าวล่วงหน้าจะเพิ่มขึ้นเป็นลำดับขั้นตามอายุงานของลูกจ้าง เช่น หนึ่งเดือนในช่วงปีแรกของการจ้างงาน และนานขึ้นในภายหลัง อันเป็นการสร้างความโปร่งใสและความแน่นอนในทางกฎหมายให้แก่ทั้งลูกจ้างและนายจ้าง

และแล้วก็มาถึงประเด็นที่มักถูกมองข้ามทั้งที่มีความสำคัญยิ่ง นั่นคือสิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปี vacation. L-GAV บัญญัติรับรองไว้ในบรรดาข้อกำหนดต่าง ๆ ว่าลูกจ้างมีสิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่าห้าสัปดาห์ five weeks of vacation โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรูปแบบการจ้างงานนอกเวลาหรือรูปแบบค่าจ้างรายชั่วโมง การที่ข้อตกลงกำหนดครอบคลุมประเด็นเหล่านี้ไว้อย่างเป็นระบบย่อมเป็นหลักประกันสิทธิแรงงานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในทางปฏิบัติ

สาระสำคัญของข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง CLA ในภาคธุรกิจการบริการโดยสังเขป

กล่าวโดยสรุป L-GAV มุ่งคุ้มครองสิทธิแรงงานในสามด้านหลัก ได้แก่ หนึ่ง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่เป็นธรรมและเหมาะสมตามคุณวุฒิของลูกจ้าง สอง หลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและมีผลบังคับใช้เกี่ยวกับชั่วโมงการทำงานและระยะเวลาพักงาน และสาม มาตรฐานที่เชื่อถือได้เกี่ยวกับสัญญาจ้างแรงงาน ตั้งแต่การรับเข้าทำงาน ระยะเวลาทดลองงาน จนถึงการบอกเลิกสัญญาจ้างแรงงาน ประกอบกับสิทธิในการได้รับเงินเดือนเดือนที่ 13 และสิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปีขั้นต่ำที่บัญญัติไว้อย่างชัดเจน